Hen phế quản ở trẻ là hội chứng viêm đường hô hấp mãn tính có sự tham gia của nhiều loại tế bào gây viêm cùng với các dạng kích thích khác làm tăng phản ứng phế quản, gây nên tình trạng co thắt, phù nề, tăng xuất tiết ở tế bào phế quản, gây tắc nghẽn phế quản, biểu hiện bằng các cơn khó thở khò khè chủ yếu là khi thở ra. Những biểu hiện này có thể phục hồi tự nhiên hoặc do dùng thuốc. Hiện nay, tại một số nước, tỷ lệ bệnh HPQ ở trẻ em rất cao tới 20% ở Singapore, 18,8% ở Philipines, còn ở Việt Nam cũng trên 10%.

Trong quản lý và điều trị HPQ, để can thiệp sớm thì việc chẩn đoán xác định là rất cần thiết. Các triệu chứng sau hướng đến bệnh HPQ.

hen-phe-quan-o-tre
Triệu chứng cơ năng

– Ho, lúc đầu ho khan sau xuất tiết nhiều đờm, ho dai dẳng, ho nhiều về đêm nhất là lúc thay đổi thời tiết.

– Khạc đờm khi ho đờm trắng dính, có nhiều bạch cầu ái toan. Nếu đờm có mủ là đã có bộ nhiễm viêm phế quản do vi khuẩn.

– Khó thở chủ yếu khó thở ra, kéo dài. Nếu nhẹ chỉ xuất hiện khi gắng sức. Trẻ lớn có cảm giác nặng ngực.

– Trường hợp điển hình khó thở thường xuyên kiểu khó thở ra, có tiếng khò khè.

Triệu chứng thực thể

Nghe có nhiều ran rít, ran ngáy ở phổi, thở khò khè, gõ phổi có thể vang hơn bình thường, vùng đục trước tim giảm, lồng ngực có thể nhô ra phía trước nếu khó thở kéo dài.

Triệu chứng cận lâm sàng

– Xét nghiệm đờm: Trẻ lớn có thể khạc đờm màu trắng, bóng lẫn bọt và dính trong đó có nhiều bạch cầu ái toan và tinh thể charcot leyden. Nếu có bội nhiễm thì đờm có mùi hôi và có vi khuẩn.

– Xét nghiệm máu: Dung tích hồng cầu tăng, bạch cầu ái toan tăng. pH sẽ chuyển thành toan, protein và globulin miễn dịch giảm.

– Thăm dò chức năng hô hấp: Dung tích sống giảm. Lưu lượng đỉnh không đạt chỉ số bình thường (trẻ dưới 5 tuổi khó đo chỉ số này).

– X-quang: Hình ảnh ghi nhận cho thấy có hiện tượng khí phế thũng.

Trong thực tế dựa trên triệu chứng lâm sàng là chính, khi cần thiết mới xét nghiệm. Gina (chương trình quốc tế kiểm soát hen) phân loại HPQ làm 4 bậc theo mức độ nặng nhẹ.

Tóm lại để quản lý và điều trị HPQ được tốt cần:

– Phối hợp chặt chẽ với người bệnh và gia đình.

– Theo dõi, đánh giá và sử dụng các biện pháp thăm dò chức năng hô hấp, đặc biệt là lưu lượng đỉnh.

– Hạn chế tiếp xúc với các yếu tố khởi phát cơn hen.

– Điều trị đúng phác đồ, sử dụng đúng và đủ liều thuốc.

– Theo dõi và xử trí kịp thời những cơn hen kịch phát, khống chế cơn hen.

– Chăm sóc toàn diện, đặc biệt là cho bệnh nhi < 5 tuổi.

(Theo Sức Khỏe & Đời Sống)