Dược liệu cam thảo đất có tác dụng gì trong y học?

Dược liệu cam thảo đất là gì?

Cam thảo đất còn gọi là Cam thảo nam có tên khoa học là Scoparia dulcis L., thuộc họ Hoa mõm chó (Scrophulariaceae). Đây là loài cây thân thảo mọc hoang phổ biến ở các khu vực ẩm ướt như bờ ao, ruộng, đầm lầy tại các vùng nhiệt đới. Cây được tìm thấy tại nhiều quốc gia như Ấn Độ, Thái Lan, miền Nam Trung Quốc và cả châu Mỹ. Ở Việt Nam, cam thảo đất xuất hiện nhiều ven đường, bờ ruộng và các vùng nông thôn.

Cây có lá mọc đơn hoặc mọc đối thành cụm ba lá, hoa thường mọc lẻ ở các nách lá. Quả hình cầu, bên trong chứa nhiều hạt nhỏ. Toàn thân cây cam thảo đất đều có giá trị sử dụng trong y học cổ truyền và thường được thu hái quanh năm để làm dược liệu.

Thành phần hoá học dược liệu cam thảo đất

Toàn thân cây cam thảo đất chứa một chất đắng đặc trưng cùng nhiều hoạt chất có giá trị sinh học cao như alkaloid, amellin, diterpenoid, flavonoid và các axit hữu cơ. Trong đó, nhóm diterpenoid nổi bật với các hợp chất như scoparinol, scopadulin, dulanol, axit scopadulcic A và B, axit scoparic A, B, C. Nhóm flavonoid cũng rất phong phú gồm luteolin, hymenoxin, vicenin-II, vitexin và linarin.

Phần thân cây chứa tinh dầu đặc sệt với các thành phần chính gồm scopariol, manitol, dulciol và glucose. Trong khi đó, phần rễ lại giàu các hoạt chất sinh học như hexcoxinol và β-sitosterol. Sự đa dạng trong thành phần hóa học giúp cam thảo đất trở thành dược liệu quý trong y học cổ truyền và có tiềm năng hỗ trợ điều trị nhiều loại bệnh.

Công dụng của dược liệu Cam thảo đất

Trong y học cổ truyền Trung Quốc, cam thảo đất có những tác dụng sau:

• Tác dụng nhuận phế.
• Giúp thanh nhiệt, mát gan và giải độc cho cơ thể.
• Giúp lợi tiểu và kiện tỳ.
• Giúp ngăn ngừa các biến chứng của bệnh tiểu đường và giảm huyết áp.
• Điều trị viêm họng, ho và cảm lạnh.
• Giúp điều trị các chứng nhiệt miệng hay rôm sảy ở trẻ em.

Một số bài thuốc từ dược liệu cam thảo đất

Chữa cảm cúm bằng cam thảo đất: Lấy 30 gam cam thảo đất, 9 gam bạc hà và 9 gam rau diếp cá. Sau khi sơ chế nguyên liệu, toàn bộ được đem đi sắc thuốc và uống. Người bệnh cũng có thể kết hợp giữa cam thảo và các vị thuốc như kinh giới, uất kim, sài hồ… để tăng thêm công dụng chữa bệnh của bài thuốc.

Điều trị lỵ trực trùng: Trong bài thuốc này, người bệnh lấy 30 gam mỗi loại gồm cam thảo đất, địa liền, lá rau muống và rau má. Sơ chế tất cả các nguyên liệu, đem sắc thành thuốc uống trong ngày. Thực hiện liên tục bài thuốc trong một tháng để bệnh cải thiện.

Điều trị dị ứng, phát ban, ngứa và nổi mề đay: Cam thảo đất được dùng để chữa bệnh ngoài da, cùng kim ngân hoa, lá mã đề và ké đầu ngựa được phối hợp với nhau mỗi thứ 20 gam, sau khi sơ chế các nguyên liệu này sẽ được sắc thành thuốc uống. Sử dụng ngày 1 lần liên tục trong 2 – 3 tuần kết hợp theo dõi sự cải thiện ngoài da.

Điều trị mụn sưng tấy: Bài thuốc này sử dụng 20 gam cam thảo đất, sài đất và kim ngân hoa. Sau khi rửa sạch các nguyên liệu thì đem sắc thành thuốc. Bạn nên uống một thang mỗi ngày. Bài thuốc này có thể được sử dụng với các nguyên liệu tươi hoặc khô.

Điều trị sốt phát ban: Bài thuốc này sử dụng cam thảo đất khô để tăng cường dược tính. Dùng 15 gam cam thảo nam, cỏ nhọ nồi và sài đất, 12 gam cây trắc bá và 20 gam củ sắn dây. Lấy các nguyên liệu rửa sạch đem sắc thành thuốc uống, mỗi ngày 1 thang.

Chữa bệnh kiết lỵ: Chuẩn bị 15 gam cam thảo đất, lá mơ lông, 20 gam cỏ seo gà. Tất cả các nguyên liệu được lấy, rửa sạch và đun sôi thành thuốc uống, mỗi ngày một thang, uống sau bữa ăn, không nên uống vào buổi tối vì nó có thể gây mất ngủ.

Điều trị tăng huyết áp và xuất huyết não: Chuẩn bị 15 gam cam thảo đất, 10 gam bạch truật, 15 gam lá sen, 10 gam tầm gửi, 10 gam mạch môn, 10 gam sinh khương, 12 gam đỗ trọng. Sắc thành 3 nước rồi trộn đều, uống hàng ngày.

Hỗ trợ chứng tiểu không thông: Một phương thuốc chữa bệnh viêm tuyến tiền liệt và chứng tiểu không thông bằng cam thảo đất tươi hoặc khô. Lấy 12 gam mã đề, 15 gam cam thảo đất, 12 gam râu ngô. Mỗi ngày sắc một thang để uống hàng ngày.

Chữa viêm họng hạt: Cam thảo đất chữa viêm họng rất tốt. Chuẩn bị 30 gam cam thảo đất, 9 gam bạc hà, 15 gam diếp cá. Giã nát lấy nước uống hàng ngày, ngày uống 3 – 4 lần để làm viên kháng, giảm đờm, giảm mủ.

Điều trị ung thư sinh phù thũng: Dùng 50 gam cam thảo đất khô, 30 gam xích tiểu đậu, 30 gam long quỳ, 10 gam đại táo. Sau khi nguyên liệu đã được sơ chế, đem đi sắc và uống hàng ngày. Bệnh nhân có thể cần uống ngày một thang chia thành hai liều trong thời gian dài hơn để nhận thấy những cải thiện cụ thể.

Chữa hen suyễn, ung thư phổi: Bài thuốc này chỉ có tác dụng cải thiện tình trạng đau và ho do ung thư phổi, còn cam thảo đất không có tác dụng điều trị dứt điểm đối với bệnh ung thư phổi. Dùng 60 gam cam thảo đất sắc làm thuốc và uống ngày 2 lần.

Phòng ngừa các biến chứng của bệnh tiểu đường: Phương pháp điều trị này có thể ngăn ngừa các biến chứng của bệnh tiểu đường như mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu, giảm sức đề kháng. Sử dụng 10 gram mỗi loại cam thảo đất và diệp hạ châu đem đi sắc, dùng uống mỗi ngày một thang.

[]